DerslerGenelG├╝ncel BilgilerHaberMekanlar

Yere Batan Sarn─▒c─▒ Hakk─▒nda Gerekli Bilgi

Yere Batan Sarn─▒c─▒ Hakk─▒nda Gerekli Bilgi

─░stanbul’un g├Ârkemli tarihsel yap─▒lar─▒ndan birisi de Ayasofya’n─▒n g├╝neybat─▒s─▒nda yer alan Bazilika Sarn─▒c─▒’d─▒r. Bizans imparatoru I. Justinianus (527-565) arac─▒l─▒─č─▒yla yapt─▒r─▒lan bu kocaman yeralt─▒ sarn─▒c─▒, suyun i├žinden b├╝y├╝yen ve say─▒s─▒z benzeri g├Âr├╝len mermer s├╝tunlar amac─▒yla millet├že aralar─▒nda “Yerebatan Saray─▒”olarak isimlendirilmi┼čtir. Sarn─▒c─▒n yer ald─▒─č─▒ yerde bundan ├Ânce bir Bazilika bulundu─čundan, Bazilika Sarn─▒c─▒ olarak da an─▒l─▒r.

Sarn─▒├ž, uzunlu─ču 140 metre, geni┼čli─či 70 metre bulunan dikd├Ârtgen bi├žiminde bir sahas─▒ kaplayan, dev bir yap─▒d─▒r. 52 basamakl─▒ kaya bir merdivenle inilen bu sarn─▒c─▒n i├žinde her biri 9 metre y├╝ksekli─činde 336 s├╝tun yer almaktad─▒r. Birbirine 4.80 metre aral─▒klarla dikilen bu s├╝tunlar, her biri 28 s├╝tun i├žerir 12 s─▒ra ortaya getirirler. Sarn─▒c─▒n tavan aral─▒─č─▒ kemerler arac─▒l─▒─č─▒yla s├╝tunlara aktar─▒lm─▒┼čt─▒r. ├ço─čunlu─ču daha eskiyen yap─▒lardan topland─▒─č─▒ anla┼č─▒lan ve ├že┼čitli mermer cinslerinden yontulmu┼č s├╝tunlar─▒n kocaman bir k─▒sm─▒ bir par├žadan, bir k─▒sm─▒ da 2 par├žadan olu┼čmaktad─▒r. Bu s├╝tunlar─▒n ba┼čl─▒klar─▒, yer yer ├že┼čitli ├Âzellikler ta┼č─▒r. Bunlardan 98 adedi Corint ├╝sl├╗bu yans─▒t─▒rken bir k─▒sm─▒ de Dor ├╝sl├╗bunu yans─▒tmaktad─▒r. Sarn─▒c─▒n tu─čladan ├Âr├╝l├╝ 4.80 metre kal─▒nl─▒─č─▒ndaki duvarlar─▒ ve tu─čla d├Â┼čeli taban─▒, Horasan harc─▒ndan kal─▒n bir tabakayla s─▒vanarak su ge├žmez duruma getirilmi┼čtir. Toplam─▒nda 9.800 m2 sahas─▒ kaplayan bu sarn─▒├ž, tahmini 100.000 ton su depolama kapasitesine sahiptir.

Medusa Ba┼č─▒
Sarn─▒├žtaki s├╝tunlar─▒n k├Â┼čeli ya da yivli ┼čekilde bulunan birden ├žok tanesi haricinde kocaman bir ├žo─čunlu─ču silindir bi├žimindedir. Sarn─▒c─▒n kuzeybat─▒ k├Â┼česindeki 2 s├╝tunun alt─▒nda kural olarak kullan─▒lan 2 Medusa Ba┼č, Roma ├ça─č─▒ heykel sanat─▒n─▒n ┼čaheserlerindendir. Sarn─▒c─▒ ziyaret eden ki┼čilerin en fazla dikkatini ├žeken Medusa ba┼člar─▒n─▒n hangi yap─▒lardan al─▒n─▒p buraya getirildi─či bilinmemektedir. Uzmanlar, ├žo─čunlukla sarn─▒c─▒n in┼čas─▒ esnas─▒nda mutlak s├╝tun kural─▒ olarak kullan─▒lmas─▒ i├žin getirildiklerini d├╝┼č├╝nmektedirler. Bu g├Âr├╝┼če nazaran, Medusa Ba┼č ile ilgili baz─▒ efsaneler olu┼čmu┼čtur.

Bir efsaneye y├Ânelik Medusa, Yunan mitolojisinde yeralt─▒ d├╝nyas─▒n─▒n di┼či canavar─▒ bulunan ├╝├ž Gorgona’ dan biridir. Bu ├╝├ž k─▒z karde┼čten y─▒lan ba┼čl─▒ Medusa, kendisine bakanlar─▒ ta┼ča ├ževirme g├╝c├╝ne sahiptir. Bir g├Âr├╝┼če y├Ânelik o d├Ânemde kocaman yap─▒lar ve ├Âzel yerleri muhafaza etmek i├žin Gogona desim ve heykelleri kullan─▒l─▒rd─▒ ve Sarn─▒ca Medusa ba┼č─▒n─▒n konulmas─▒ da bu y├╝zdendir.

Ba┼čka bir s├Âylentiye y├Ânelik de Medusa, kara g├Âzleri, uzunca sa├žlar─▒ ve harika v├╝cudu ile ├Âv├╝nen bir k─▒zd─▒. Medusa, Zeus’ un erkek ├žocu─ču Perseus’u seviyordu. bu s─▒rada Athena da Perseus’u seviyor ve Medusa’y─▒ k─▒skan─▒yordu. Bu y├╝zden Athena, Medusa’n─▒n sa├žlar─▒n─▒ y─▒lana ├ževirdi. ├ço─čal─▒┼č Medusa’n─▒n bakt─▒─č─▒ her biri, ta┼ča d├Ân├╝┼č├╝yordu. Daha daha sonra Perseus, Medusa’n─▒n ba┼č─▒n─▒ kesti ve onun bu g├╝c├╝nden istifade ederek bir├žok d├╝┼čman─▒n─▒ ma─člup etti.

Buna dayanarak Medusa Ba┼č, Bizans’da k─▒l─▒├ž kabzalar─▒na i┼členmi┼č ve s├╝tun kurallar─▒na (bakanlar─▒n kaya kesilmemesi i├žin) z─▒t olarak yerle┼čtirilmi┼čtir. Bir s├Âylentiye y├Ânelik de Medusa, yana bak─▒p kendisini ta┼ča ├ževirmi┼čtir. Bu y├╝zden buradaki heykeli yapan heykelt─▒ra┼č, ─▒┼č─▒─č─▒n yans─▒ma a├ž─▒lar─▒na y├Ânelik Medusa’ y─▒ ├╝├ž farkl─▒ konumda yapm─▒┼čt─▒r.

Sarn─▒c─▒n ortas─▒na ger├žek kuzeydo─ču duvar─▒ ├Ân├╝nde yer alan 8 s├╝tun, 1955-1960 senelerinde yap─▒lm─▒┼č bulunan bir in┼čaat esnas─▒nda k─▒r─▒lma tehlikesine maruz kald─▒klar─▒ndan, bunlar─▒n her biri, kal─▒n bir beton tabaka i├žerisine al─▒narak dondurulmu┼č ve bu sebeple eskiyen ├Âzelliklerini kaybetmi┼člerdir.

Bizans ├ža─č─▒nda bu etrafta kapsaml─▒ bir sahay─▒ kaplayan ve imparatorlar─▒n ya┼čad─▒─č─▒ kocaman saray─▒n ve b├Âlgedeki ba┼čka sakinlerin su ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒layan Yerebatan Sarn─▒c─▒, ─░stanbul’un Osmanl─▒lar arac─▒l─▒─č─▒yla 1453 senesinde fethinden daha sonra bir s├╝re daha kullan─▒lm─▒┼č ve padi┼čahlar─▒n bulundu─ču Topkap─▒ Saray─▒’n─▒n bah├želerine buradan su verilmi┼čtir.

─░sl├óm├« kaidelerin temizlik asallar─▒ icab─▒ durgun su mahaline akar durumdaki suyu tercih eden Osmanl─▒lar’─▒n ┼čehirde kendisinin su tesislerini kurduktan daha sonra kullanmad─▒klar─▒ anla┼č─▒lan Sarn─▒├ž, 16. y├╝zy─▒l─▒n ortalar─▒na gelinceye civar─▒ndan Bat─▒l─▒lar arac─▒l─▒─č─▒yla fark edilmemi┼č, nihayet 1544-1550 senelerinde Bizans kal─▒nt─▒lar─▒n─▒ ara┼čt─▒rmak ├╝zere ─░stanbul’a i┼čtirak eden Hollandal─▒ gezgin P. Gyllius arac─▒l─▒─č─▒yla tekrar ke┼čfedilerek Bat─▒ ├ólemine tan─▒t─▒lm─▒┼čt─▒r. P. Gyllius, ara┼čt─▒rmalar─▒ndan birinde, Ayasofya civar─▒nda dola┼č─▒rken, buradaki evlerin zemin katlar─▒nda yer alan kuyu benzeri yuvarlak kocaman deliklerden ev vatanda┼č─▒n─▒n a┼ča─č─▒ya sark─▒tt─▒klar─▒ kovalarla su ├žektikleri, hatta bal─▒k tuttuklar─▒n─▒ ├Â─črendi. Kocaman bir yeralt─▒ sarn─▒c─▒n─▒n ├╝zerinde yer alan ah┼čap bir binan─▒n duvarlarla ├ževrili avlusundan, yerin alt─▒na inen kaya basamaklardan elinde bir me┼čaleyle sarn─▒c─▒n i├žerisine girdi. P. Gyllius, ├žok zor ┼čartlarda sarn─▒c─▒ sandalla dola┼čarak ├Âl├ž├╝lerini al─▒p s├╝tunlar─▒n─▒ tespit etti. G├Ârd├╝klerini ve edindi─či verileri seyahatnamesinde yay─▒mlanan Gyllius, pek├žok seyyah─▒ etkilemi┼čtir.

Sarn─▒├ž, kuruldu─čundan g├╝n├╝m├╝ze civar─▒ndan ├že┼čitli onar─▒mlardan ge├žmi┼čtir. Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ├ça─č─▒’nde 2 defa onar─▒lan sarn─▒c─▒n ├Ânce onar─▒m─▒ 3. Ahmet zaman─▒nda (bir723) Mimar Kayserili Mehmet A─ča arac─▒l─▒─č─▒yla yapt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. ─░kinci onar─▒m ise Sultan ikinci Abd├╝lhamid (bir876-1909) zaman─▒nda ger├žekle┼čtirilmi┼čtir. Cumhuriyet ├ça─č─▒’nde de sarn─▒├ž, 1987’de ─░stanbul Belediyesi arac─▒l─▒─č─▒yla temizlenerek ve bir gezi platformu yap─▒lmak suretiyle ziyarete a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. 1994 y─▒l─▒n─▒n May─▒s ay─▒ i├žinde tekrar kocaman bir temizlik ve y├Ânden ge├žmi┼čtir.

─░stanbul gezi programlar─▒n─▒n b├Âl├╝nmez bir par├žas─▒ bulunan bu gizemli mek├ón─▒, bug├╝ne civar─▒ndan AMERIKA BIRLE┼×IK DEVLETLERI eskiyen Ba┼čkan─▒ Bill Clinton’dan Hollanda Ba┼čbakan─▒ Wim Kok’a, ─░talyan eskiyen D─▒┼či┼čleri Bakan─▒ Lamberto Dini’den ─░sve├ž eskiyen Ba┼čbakan─▒ G├Âran Persson’a ve Avusturya eskiyen Ba┼čbakan─▒ Thomas Klestil’e civar─▒ndan pek├žok birey ziyaret etti.

H├ólihaz─▒rda ─░stanbul Megakent Belediyesi i┼čtiraklerinden K├╝lt├╝r A.┼×. arac─▒l─▒─č─▒yla i┼čletilen Yerebatan Sarn─▒c─▒, m├╝ze olman─▒n yan─▒nda, ulusal ve beynelmilel pek├žok etkinli─če ev sahipli─či etmektedir.

Yorum Yapin