DerslerGenelG羹ncel BilgilerHaber

Topra覺n Kimyasal Ve Fiziksel zelikleri Nelerdir

Topra覺n Kimyasal Ve Fiziksel zelikleri Nelerdir

D羹nyan覺n Her yerinde 癟ok farkl覺 topraklar mevcuttur hepsinin doadaki bitkilere faydas覺 farkl覺 y繹nlerde etkili olmas覺 ve farkl覺 繹zeliklere sahip olmas覺 ve hayat vermesi s覺cakta vermi olduu ayr覺 bir 繹zelikte olmas覺 souk havada ayr覺 bir etkide olmas覺 yamurda her hava artlar覺na g繹re farkl覺l覺k g繹stermesi gibi bir 癟ok 繹zelikleri vard覺r bunlar覺 inceleyelim.

Topra覺n Kimyasal Ve Fiziksel zelikleri

Topra覺n fizyolojik 繹zelliklerini, topra覺n kat覺 faz覺n覺 yaratan maddelerin boyutlar覺, bunlar覺n birbirlerine balanma vaziyetleri , agregat sistemleri, agregat veya toprak par癟alar覺n覺n dizili ve duru ekilleri tekil etmektedir. Topra覺n fizyolojik nitelikleri , toprakta havalanma, suyun topraa s覺zmas覺 ve al覺konulmas覺, k繹klerin n羹fuzunu, toprakta nebat besin maddelerinin tutulmas覺n覺 m羹him 繹l癟羹de atama etmektedir.

Mesela kil benzeri ince unsurlu maddelerden meydana itirak eden toprak k羹tlesinin havalanmas覺 ve suyun s覺zmas覺 kuvvet olmaktad覺r. Buna cevap taneli bir yap覺 g繹steren topraklarda havalanma ve su dola覺m覺 muhteem olarak cereyan eder.

Topra覺n B羹nyesi (Teks癟eit)

Topra覺n kat覺 faz覺n覺 kil, mil ve kum boyutundaki malzemeler oluturmaktad覺r. Bu boyuttaki malzemelerin toprak i癟erisinde yer alan nispi miktarlar覺 ve bunlar覺n birbirlerine y繹nelik oranlar覺 topra覺n tekst羹r羹n羹 ifade etmektedir. Topra覺n tekst羹r s覺n覺flar覺na ayr覺m覺nda topra覺n kimyevi bileimi, nitelik , a覺rl覺k ve 繹b羹r nitelikleri g繹zetilmeksizin yaln覺zca 癟eitli boyuttaki par癟alar覺n toprakta yer alan par癟alar覺 asal al覺nmaktad覺r.

Topra覺 yaratan par癟alar覺n boyutu k羹癟羹ld羹k癟e bir gr. da ki par癟ac覺k say覺s覺 artmakta ve par癟alar覺n igal ettikleri y羹zey de genilemektedir. Bilhassa kilin par癟ac覺k say覺s覺 ve y羹zey sahas覺n覺n fazla derecede kapsaml覺 olmas覺 dikkat 癟ekicidir. Kum kocaman ebattad覺r ve eit a覺rl覺ktaki kil minerallerine y繹nelik 癟ok y羹zey igal etmektedir. Bu y繹nden kumun, topra覺n kimyevi ve fizyolojik aktivitesindeki oynad覺覺 oyun ihmal edilecek civar覺 yetersizdir . Kum toprak yap覺s覺nda 癟at覺 vazifesi g繹rmekte, g繹ky羹z羹 ve suyun dola覺m覺n覺 kolaylat覺rmaktad覺r.

Mil, toprak ayr覺mas覺n覺 h覺zland覺r覺r, bitkilerin b羹y羹mesi i癟in eriyik haldeki besin maddelerinin tahliye edilmesinde kuma y繹nelik daha elverili oyun oynamaktad覺r. Bununla Birlikte mil toprakta suyun yer癟ekimine kar覺 tutulmas覺nda 癟ok m羹him bir yer igal etmektedir. Demek ki ulusal topraklar, bitkilerin istifadesine elverili olan suyu salamakta ve bu da dona kar覺 topraklar覺 korur .

Kil, hem bir topra覺n su tutma kapasitesini artt覺r覺r hem bir de toprak 癟繹zeltisindeki besin maddelerinin tutulmas覺n覺 olana覺 salar .Kil 繹l癟羹s羹 fazla olan topraklara a覺r b羹nyeli, kum 繹l癟羹s羹 fazla olan topraklara ise hafif b羹nyeli denilmektedir. Topra覺n tekst羹rel 繹zellii, topra覺n plastiklik, sertlik, ge癟irgenlik, kurakl覺k, verimlilik vs. benzeri 繹zelliklerini etkiler.

Belli bal覺 tekst羹r s覺n覺flar覺 ise 繹yledir: Kil, killi bal癟覺k, bal癟覺k, kum, bal癟覺kl覺 kum, kumlu bal癟覺k, kumlu killi bal癟覺k, kumlu kil, mil, ulusal bal癟覺k, ulusal killi bal癟覺k, ulusal kil.

Toprak Str羹kt羹r羹

Topra覺n str羹kt羹r羹, toprak par癟alar覺n覺n bir araya gelerek meydana getirdii s覺ralanma ve bunlar覺n duru ekillerini ifade etmektedir. Bir toprak profilinde 癟eitli horizonlar覺n str羹kt羹r羹 topra覺n nitelik , tekst羹r veya topra覺n kimyevi bileimini ortaya 癟覺kard覺覺 civar覺 topra覺n ana karakterini de yans覺t覺r.

Topra覺n str羹kt羹r羹 topra覺n tekst羹r羹n羹n tesirine ilikili olarak deiir; bununla birlikte nem, havalanma durumu, mikroorganizmalar覺n etkinlikleri , k繹k b羹y羹mesi ve gelimesi, 羹stelik topraktaki besin maddelerinin bitkiler arac覺l覺覺yla al覺nmas覺n覺 da etkilemektedir.

Toprak str羹kt羹r羹 asal bak覺m覺ndan taneli, bloumsu, levhams覺 ve prizmams覺 olmak 羹zere 4 ana tipe ayr覺l覺r. Toprak str羹kt羹r羹, topraktaki boluklar覺n ekillenmesi taraf覺ndan son derece m羹him olup, toprakta su ve havan覺n dola覺m覺n覺 ve hareketini atama etmektedir.

Topra覺n A覺rl覺覺

Topraktaki g繹zenek veya boluklar su ve g繹ky羹z羹 ile dolmaktad覺r. Bitkilerin beslenmesi i癟in gereken su ve havan覺n dola覺m覺 g繹zeneklerin miktar覺na ve ebad覺na bal覺d覺r. Toprak kilosu , topraktaki g繹zenek miktar覺yla alakal覺d覺r. Toprak kilosu hesap edilirken iki ayr覺 durumu dikkate almak gerekir. Bunlardan birincisi, yaln覺zca toprak kitlesi asal al覺narak hesap edilen younluktur ve topraktaki boluklar覺n meydana getirdii hacim dikkate al覺nmaz. 襤kincisi ise toprak par癟alar覺 i癟inde g繹zenek veya boluklar hacme kat覺larak ele ge癟irilen toprak a覺rl覺覺d覺r. Buna vol羹m veya g繹z羹ken a覺rl覺k denilmektedir.

Topra覺n Rengi

Topra覺n alm覺 meydana geldii nitelik , toprak oluumunda ayr覺ma vakalar覺n覺n kuvvet ve seyrini yans覺tmaktad覺r. Toprak bir an 繹nce olumaya balad覺覺nda rengi, ana materyalin rengine ayn覺 . Ayr覺man覺n ilerlemesi, oksidasyonun 癟oalmas覺 ve organik maddenin topraa kar覺mas覺yla topra覺n rengi koyulamaktad覺r. Organik maddeler, demir ve manganez bileikleri topraa nitelik verici unsurlard覺r. Bunlardan organik maddelerin oran覺 artt覺k癟a topra覺n rengi koyulamakta ve koyu siyah rengarenk topraklar olumaktad覺r. Demir minerallerinin has覺l ettii renkler ise esmer, k覺rm覺z覺 ve sar覺 olup, bu renkler ferri hidroksitlerden ileri gelmektedir. Topraktaki yeilimsi ve mavimsi renkler, indirgenme olay覺na g繹stermektedir . Bu renkler drenaj覺 bozuk ve havalanman覺n iyi meydana gelmedii koullarda olumaktad覺r.

Ferro demirin fazla olmas覺 halinde toprak mavimsi nitelik almaktad覺r. Bununla Birlikte topraktaki sar覺ms覺 nitelik , fazla miktarda demir oksitle ilgilidir; Fazla Y羹ksek oranda hidrate olmu demir oksitler sar覺 renktedir, ancak hidrasyon azald覺k癟a nitelik k覺rm覺z覺la覺r. Dolay覺s覺yla topraktaki k覺rm覺z覺 nitelik 癟ounlukla , iyi drenaj ve havalanma gereklilii alt覺nda dehidrate olmu demir oksitler ile alakal覺d覺r . Manganez bileikleri genellikle , topraa esmer ve siyah nitelik vermektedir.

Dier yandan , profil s羹resince toprak renginin m羹him 繹l癟羹de deitii g繹r羹lmektedir. Organik madde istikametinden zengin A horizonu koyu renklidir. B horizonunda demir ve al羹minyum bileiklerinin oksidasyonuna ilikili olarak nitelik deimektedir. Kalsiyum karbonat, jips, kuvars ve kil minerallerinin biriktii aa覺 zonlarda nitelik a癟覺klamaktad覺r.

襤klim b繹lgeleri ile toprak renkleri i癟inde iyi bir iliki mevcuttur. Kurak b繹lgelerde a癟覺k rengarenk , kurak ve ate gibi b繹lgelerde k覺rm覺z覺ms覺 rengarenk topraklar, ya覺l覺 覺l覺man kuaklarda koyu rengarenk , ate gibi ve nemli tropikal ve ekvatoral b繹lgelerde k覺rm覺z覺 rengarenk topraklar yayg覺n kapasitededir .

Toprak S覺cakl覺覺

Toprakta bitkilerin yetimesi, mikroorganizmalar覺n faaliyeti, organik maddenin par癟alanmas覺 ve mineralizasyonu ile topraktaki kimyevi olaylar覺n devam etmesi i癟in toprak s覺cakl覺覺 m羹himdir . Topra覺n s覺cakl覺覺 ve nemi yeteri kadar miktarda ise toprak dahilindeki bilimsel ve kimyevi faaliyetler s羹rd羹r羹r . Toprak donduu s羹re bu faaliyetler durur.

Topra覺n 覺s覺 bilan癟osu, g羹neten itirak eden enerjinin tutulmas覺 veya 覺s覺t覺lmas覺na bal覺d覺r. Koyu rengarenk topraklar itirak eden enerjinin % 80′ ini, a癟覺k rengarenk kuvars kumlar覺 ise % 30′ unu tutmaktad覺r. Toprakta tutulan 覺s覺 suyun buharlamas覺, toprak y羹zeyindeki havan覺n 覺s覺t覺lmas覺, topra覺n 覺s覺t覺lmas覺 ve uzunca dalga 覺覺nlar eklinde bir daha atmosfere d繹nmesi eklinde harcan覺r. Topra覺n 覺s覺nma ve souma kapasitesi, toprakta yer alan su miktar覺na, topra覺n y羹zeyini 繹rten organik madde ve nebat 繹rt羹s羹ne bal覺d覺r.

TOPRAK SUYU

Toprakta yer alan su, bitkilerin yetimesi, toprak i癟erisinde yer alan bilimsel faaliyetlerin devam , 癟eitli ayr覺ma ve bilhassa iyon al覺veriinin salanmas覺 durumundan son derece m羹himdir .

Toprakta suyun tutulmas覺 Adhesion ve Kohezyon y繹ntemiyle olmaktad覺r. Adhesion, kat覺 toprak par癟ac覺k y羹zeylerinin suyu 癟ekme kuvvetidir. Su, toprak par癟ac覺klar覺n覺n i癟 ve harici y羹zeylerinde yer alan elektriksel alandaki elektrostatik kuvvetlerle tutulmaktad覺r. Birden ok su molek羹l羹nden ibaret olan tabakalar, g羹癟l羹 Adhesiv kuvvetler yard覺m覺yla toprak par癟ac覺klar覺n覺 g羹癟l羹 olarak sarmaktad覺r. Bu suya adhesion suyu denilmektedir. Adhesion suyu 癟ok minik 繹l癟羹de davran覺 etmekte, buna bal覺 olarak bitkilere yararl覺 olamamaktad覺r.

Kohezyon olay覺 su molek羹llerinin birbirini 癟ekmesidir. Toprak dahilinde su molek羹llerinin birbirini 癟ekmesi ile tutulan suya kohezyon suyu denilmektedir. Kohezyon suyunda su molek羹lleri daha 癟ok davran覺 etmekte buna bal覺 olarak da bu suyun tahmini 2/3′ 羹 bitkiler arac覺l覺覺yla kullan覺l覺r.

Su ile doygun olan topraklarda suyun hareketi, kuru veya doygun olmayan topraklara dorudur. Nebat k繹kleri arac覺l覺覺yla suyun absorbe edilmesi de suyun hareketini olana覺 salar .

Gravitasyon Suyu

Doygun haldeki t羹m topraklar覺n g繹zeneklerini dolduran su bas覺n癟 alt覺ndad覺r. Bu durumda g繹zeneklerde yer alan su, 癟ok b羹y羹k y羹ksek bas覺n癟 sahas覺ndan d羹羹k bas覺n癟 alanlar覺na ger癟ek 繹zg羹r halde akmaktad覺r. Bu davran覺 yer癟ekiminin tesiriyle olmaktad覺r.襤te, yer癟ekiminin tesiriyle toprak dahilinde davran覺 eden suya gravitasyonal veya 繹zg羹r su denilmektedir.

Kapilar Su

Yer癟ekiminin etlisiyle topraktan s覺zan su, topraktan tamam覺yla ayr覺ld覺ktan daha sonra toprakta olan su miktar覺na kapilar su veya tarla kapasitesi denilmektedir. Bu su toprakta otuz mikrondan daha minik g繹zeneklerde tutulur. Kapilar su toprak par癟ac覺klar覺 dahilinde adhesion ve kohezyon kuvvetleri arac覺l覺覺yla 1/3 ile 31 atmosfer bas覺n癟 alt覺nda tutulmaktad覺r.

Topraktaki kapilar suyun hareketini ve depolama kapasitesini topra覺n teks癟eit, str羹kt羹r ve organik madde durumu atama etmektedir. Ciddi Anlamda de bir toprak ne civar覺 ince b羹nyeli ise kapilar boluk 繹l癟羹s羹 o civar覺 fazla olmaktad覺r.

Hidroskopik Su

Toprak kolloidleri arac覺l覺覺yla 31 atmosfer veya daha 癟ok bas覺n癟la tutulan sudur. Toprak zerreleri arac覺l覺覺yla tutulan bu su tanelerin i癟 ve harici y羹zeylerini 癟ok ince bir tabaka olarak 繹rter. Bu haldeki su, s覺v覺/ak覺kan vaziyetini ve ak覺kanl覺覺n覺 kaybettiinden bitkilere yararl覺 olamaz.

  1. TOPRAIN K襤MYASAL ZELL襤KLER襤

Kimyasal y繹nden topraklar basit yap覺l覺 tuzlardan bala瞻瞻瞻瞻瞻 癟ok b羹y羹k karma覺k olan organik ve inorganik bileiklere civar覺 birden fazla maddelerden olumulard覺r. Toprakta kimyevi olaylar, ard覺 arkas覺 kesilmeyen bir surette devam etmekte olduundan topra覺n bileimi de s羹rekli olarak deimektedir. Bitkilerin yetimesi ve beslenmesi durumundan m羹him olan kimyevi olaylar覺n ba覺nda; topraktaki nebat besin maddelerinin 繹l癟羹s羹 , bu besin maddelerini depo eden absorbsiyon ve iyon deitirme kapasitesi ile topra覺n reaksiyonu gelmektedir.

Topra覺n kimyevi 繹zelliklerini belirtmek durumundan , toprakta yer alan mineral besin elementleri, 癟ounlukla killerin meydana getirdii inorganik ve organik toprak kolloidleri, katyon deiimi, topra覺n reaksiyonu ve nebat besin elementleri 羹zerinde ana hatlar覺yla durulacakt覺r.

Toprakta Yer Alan Besin Maddeleri

Topraktaki besin maddeleri ana kayadan meydana gelen mineral elementler oluturmaktad覺r. Kat覺 yer kabuunun % 98′ ini 8 element oluturmaktad覺r. Bunlar s覺ras覺yla, oksijen, silisyum, al羹minyum, demir, kalsiyum, sodyum, potasyum ve magnezyumdur. Bunlardan oksijen ve silisyum kayalar覺n % 75′ ini oluturmaktad覺r.

Topra覺n Kolloidal Fraksiyonlar覺

Toprak kat覺 par癟ac覺klar覺n覺n y羹zeylerinde molek羹llerin ve iyonlar覺n toprak 癟繹zeltisinden 癟ekilip balanmalar覺 ve bilhassa katyon deitirme kapasitesinde g繹sterili olan kil ve organik maddeler, toprak kimyas覺, nebat beslenmesi ve toprak reaksiyonu istikametinden 癟ok m羹him oyun oynamaktad覺r. Bu bal覺k alt覺nda toprak kolloidlerini yaratan kil mineralleri ve organik maddeler 羹zerinde durulacakt覺r.

Tabiatta bileimlerine y繹nelik iki 癟eitli kil yer almaktad覺r . Il覺man b繹lgelerde yayg覺n olan silikat killeri ve tropikal ve yar覺 tropikal b繹lgelerde bask覺n olan oksit killeridir. Bilindii benzeri , topraktaki kil sekonder mineral olup ana kayadaki bilhassa silikat minerallerinin ayr覺mas覺 sonucu olarak olumaktad覺r.

Deiik ana kayalar覺n 癟eitli ortamlarda ayr覺mas覺 sonucu olarak meydana itirak eden killerin 繹l癟羹s羹 ve bileimi 癟ok farkl覺 ve karma覺kt覺r. Ayr覺ma ortam覺n覺n abuhava gereklilii , kil 癟eidinin olumas覺nda m羹him oyun oynar. u ekilde ki, illit ayr覺man覺n kuvvetli meydana gelmedii 覺l覺man abuhava kuaklar覺nda yayg覺nd覺r; yap覺sal potasyumun k覺smen kaybolmas覺yla mika mineralinin alterasyonu ve hidrasyon, illitin oluumunda 繹n tasar覺ya ge癟er. Bu kilde hidrasyon katyon absorbsiyonu ime, b羹z羹lme ve plastiklik nitelikleri belirgin deildir. Montmorillionit in teekk羹l羹 ise bol magnezyum ile n繹tral veya yaln覺zca hafif asit ortam gereklilii alt覺nda ger癟eklemektedir. Il覺man b繹lgelerde illit montmorillionitin alterasyonu ile oluabilir. 2:1 str羹kt羹r羹nde olan montmorillionit plastiktir, kohezyonu fazlad覺r, kuruduklar覺 s羹re 癟atlar, b羹nyesine su al覺nca ierler. Kaolinit, nemli tropikal b繹lgelerde direk topraktaki veya ayr覺m覺 zondaki primer minerallerinin ayr覺mas覺ndan olumaktad覺r. 1:1 str羹kt羹r羹nde olan kaolin plastiklik, kohezyon ve 癟atlama ime nitelikleri 癟ok zay覺ft覺r. Bundan dolay覺 porselen yap覺m覺nda kullan覺l覺r. Genel olarak silikat kil mineralleri iki ana bileimden ibarettir. Bunlardan bir bileen, silis oksijen levhas覺, ikincisi ise al羹minyum levhas覺d覺r.

Oksit killer tropikal ve subtropikal b繹lgelerde demir ve al羹minyumun b羹nyelerine su alarak hidroz oksitleri meydana getirmeleri sonucu olarak olumaktad覺r. Bunlara 繹rnein gibsit ve g繹tit verilebilir.

Topraklarda Katyon Deiimi

Toprakta kolloidal halde yer alan kil ve organik madde kapsaml覺 bir y羹zeye sahip olduundan, su ve iyonlar覺 b羹nyelerinde toplamaktad覺r. Ayr覺ma esnas覺nda torak 癟繹zeltisi i癟inde 繹zg羹r hale ge癟en Ca, Mg, K, Na, Al, H benzeri nebat besin maddeleri olan katyonlar humus ve kil par癟ac覺klar覺n覺n y羹zeyinde tutulmaktad覺r. Bu olay tek y繹nl羹 olarak cereyan etmez. u ekilde ki, kire癟 durumundan zengin olan nemli b繹lge topraklar覺nda organik maddenin ayr覺mas覺yla CO2 meydana gelmektedir, buna ilikili olarak toprak 癟繹zeltisinde karbonik asit (H2CO3) zengin kapasitededir . Bu asitteki H iyonu Ca ile yer deitirme niteliine sahiptir. Bu ekilde Ca iyonlar覺n覺n mahaline H iyonlar覺 ge癟mektedir. Topra覺n ya覺 sular覺yla y覺kanmas覺 devam ettii halde toprakta H iyonlar覺yla 繹b羹r iyonlar覺n yer deitirmesine ilikili olarak H iyonlar覺n覺n konsantrasyonu artar.

Toprakta Deiebilir Anyonlar

Anyonlar kil minerallerinde OH gruplar覺yla yer deitirmektedir ve bu gruplar montmorillionit kiline nazaran kaolinitte fazla yer almaktad覺r . Bundan dolay覺 kaolinit killerinin bask覺n meydana geldii nemli ve kurak b繹lge topraklar覺nda anyon deitirmesi daha y羹ksektir. Bu sahalar fazla yay覺l覺 g繹stermemesine kar覺n nemli tropikal b繹lgelerde fazla ayr覺maya uramam覺 bir tak覺m topraklarda az miktarda kaolinit yer almaktad覺r . Bu topraklar, pozitif y羹klenme g繹sterirler. zetle, pozitif y羹kle y羹klenmi kolloidli topraklar; nitrat ve klorit benzeri anyonlar覺 absorbe ederler, Ca, Mg ve Na benzeri katyonlar reddedilmekte ve buna bal覺 olarak bunlar toprak sol羹syonunda y覺kanmaya kar覺 癟ok hassas duruma ge癟erler ve topra覺n baz saturasyonu 癟ok d羹er, fosfat ve s羹lfat iyonlar覺, hidroksillerin (OH) mahaline ge癟er ve yap覺覺k halde sabitleirler. Bu topraklarda fazla y羹ksek derecede potasyumu tespit etme kapasitesine sahiptir ve tabi olarak al覺nabilir fosfor d羹羹k seviyede kalmaktad覺r.

Toprak Reaksiyonu

Toprak reaksiyonu, topra覺n asitliliini, alkalenliliini ve n繹tral vaziyetini ifade etmektedir. Toprak reaksiyonu, pedojenezin seyrini veya 繹zelliini aksettirmesi yan覺nda topraktaki nebat besin elementleri ile ilgili bilgi vermektedir. u ekilde ki, asitlilii fazla olan topraklar nemli abuhava gereklilii alt覺nda yer almaktad覺r ve fazla y覺kanmaya ilikili olarak da topraktaki bazlar m羹him 繹l癟羹de uzaklam覺t覺r ve bunlar覺n yerini H iyonlar覺 alm覺t覺r. Bunun yan覺nda alkalen topraklar, nebat besin elementleri olan bazlar覺n toprakta fazla meydana geldiini g繹stermektedir .

Toprak reaksiyonu pH (potansiyel hidrojen) ile ifade edilmektedir.Suda H+ ve OH-iyonlar覺 yer almaktad覺r . H+ ve OH- iyonlar覺 birbirine eit meydana geldii halde su n繹tral kapasitededir . Baka Bir Deyile suyun pH’ 覺 7′ dir.

Toprak 癟繹zeltisinde 繹zg羹r hidrojen (H+) iyonlar覺n覺n konsantrasyonu hidroksil (OHite) iyonlar覺ndan fazla ise 癟繹zelti asittir. Bu durumun tersi olursa 癟繹zelti alkalendir. 襤te bu durumu belirtmek durumundan pH terimi kullan覺lmaktad覺r. pH 7’den minik ise asit, 7’den fazla ise alkalen, 7 n繹tr durumu g繹stermektedir. Dier bir ifade ile hidrojen iyonlar覺 artt覺k癟a pH azalmakta, OH iyonlar覺 artt覺k癟a pH y羹kselmektedir.

Ya覺l覺 b繹lgelerde, ya覺 sular覺 vas覺tas覺yla toprak y覺kanmaya balad覺覺 s羹re sudaki H katyonlar覺 Ca, Mg, K, Na katyonlar覺n覺n mahaline ge癟er. Bu suretle toprakta yer alan katyonlar覺n mahaline H’ in ge癟mesiyle toprak asitleir.

Toprak tepkisinin deimesinde g繹sterili olan m羹him fakt繹rlerin ba覺nda CO2 gelmektedir. Bu gaz su ile birleerek karbonik asiti oluturur. CO2 bas覺nc覺 ne civar覺 fazla olursa, topraktaki H konsantrasyonu o nispette artar. Karbonik asit ve onun meydana getirdii bikarbonatlar, nemli b繹lgelerde topra覺n aa覺 katlar覺na ger癟ek ta覺nmaktad覺r. Bu ekilde topraklar asitleirler.

Bazlar覺n y覺kanmas覺 bilhassa toprakta Ca ve Mg un eksilmesi, toprak pH’ 覺n覺n d羹mesine yol a癟ar. ayn覺 zamanda organik maddelerin ayr覺mas覺yla meydana itirak eden organik ve inorganik asitler bazlar覺n y覺kanmas覺n覺 artt覺r覺r. Bilhassa vejetasyon devresinde has覺l olan bol miktarda H iyonlar覺 topraktaki bazlar覺n mahaline ge癟erek bazlar覺 繹zg羹r b覺rak覺r. Bu bazlar ya bitkiler taraf覺nda al覺n覺r veya taban suyu ile uzakla覺rlar. Bu durum da topra覺n asitlemesine neden olur . Nemli b繹lgelerde 癟ay覺r 繹rt羹s羹 de topra覺n fazla asitlemesini salayan bir fakt繹rd羹r.

Kurak b繹lgelere gelince ya覺 topraktaki bazlar覺 y覺kamaya kafi gelmediinden topra覺n bazlarla olan doygunluu y羹ksektir ve toprak n繹tr ve fazladan alkalen tepki g繹sterir. Demek ki, toprak asitliliinin artmas覺nda abuhava ana fakt繹rd羹r. Nitekim, ya覺l覺 abuhava koullar覺nda toprak y覺kanmakta bu esnada H iyonlar覺, Na, Ca, Mg, K benzeri katyonlar覺n mahaline ge癟mektedir. Bununla Birlikte nemli b繹lgelerde vejetasyon 繹rt羹s羹n羹n g羹r olmas覺 bir yandan organik maddelerin artmas覺na ve 繹b羹r yandan da organik maddelerin ayr覺mas覺yla has覺l olan CO2 ve 繹b羹r organik asitler topra覺n asitlemesine yard覺m eden olur. Kurak b繹lgelerde ise bu durumun an覺nda hemen tersi cereyan ettiinden, topraktaki bazlar覺n y覺kanmas覺 son derece s覺n覺rl覺d覺r, bu y羹zden kurak b繹lge topraklar覺 癟ounlukla alkalen tepki g繹stermektedir.

Toprakta Nebat Besin Elementleri

Bitkilerin geliip b羹y羹meleri i癟in abuhava fakt繹rleri yan覺nda topraktaki besin elementlerine de gereksinim vard覺r. eitli bitkilerin topraktan ald覺klar覺 besin elementleri 癟ok deiiktir. Bitkilerin topraktan talep ettikleri besin elementlerinden birinin veya birka癟覺n覺n eksik veya fazla olmas覺 nebat gelimesini engeller 羹stelik tamam覺yla durdurabilir.

Bitkilerin gelimesi i癟in salt surette gereken elementler asal bak覺m覺ndan nebat besin maddeleridir ve bunlar覺n say覺s覺 16 civar覺ndad覺r. Bitkiler arac覺l覺覺yla kullan覺lan asal elementler unlard覺r; havadan meydana gelen COiki, H ve O, topraktan edinilen nitrojen, P, K, Ca, Mg ve S’ dir. Topraktan edinilen ancak az miktarda kullan覺lan belli bal覺 elementler ise Fe, Mn, B, Mo, Cu, Zn ve Cl’ dur. Bitkiler karbon ve oksijenin kocaman bir b繹l羹m羹n羹 havadan direk doruya fotosentezle al覺rlar. H direk ve dolayl覺 olarak sudan al覺nmaktad覺r.

Makro Elementler

Fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum, k羹k羹rt ve nitrojen bitkiler arac覺l覺覺yla en 癟ok kullan覺lan elementlerdir. Bu elementler bitkilerin h羹cre (g繹vde) b羹y羹melerinde ve meyve verimlerinde g繹sterili olmaktad覺r.

Mikro Elementler

Toprakta az yer almas覺na ve bitkiler arac覺l覺覺yla az al覺nmas覺na kar覺n eksiklii eklinde bitkilerin b羹y羹mesini engellemektedir. Bu elementler: demir, manganez, bak覺r, bor, 癟inko, molibden ve klordur.

Yorum Yaz